Lean Manufacturing (ระบบการผลิตแบบลีน)

บทนำ

• ความสัมพันธ์ระหว่าง กำไร ต้นทุน และการผลิต

• • วิธีคิด กำไร = ราคาขาย - ต้นทุน
  • วิธีการเพิ่มกำไร
    • เพิ่มราคาขาย : ทำได้ยากเนื่องจากลูกค้าไปซื้อเจ้าอื่นที่ราคาถูกกว่าแต่คุณภาพใกล้เคียงกัน
    • ลดต้นทุน : น่าสนใจ แต่ต้องหาวิธีการ โดยที่คุณภาพไม่ลดลง

• ผลิตภาพ (Productivity)
  • คือ อัตราส่วยระหว่างมูลค่าของสินค้าที่ผลิตได้ต่อมูลค่าของทรัพยากรที่ใช้ไปในการผลิต (ไม่มีหน่วย)
  • Productivity = Output / Input
    • จากสมการ ผลืตภาพควรมีค่ามากกว่า 1 ถือว่าการผลิตอยู่ในระดัยที่ยอมรับได้
    • ตัวอย่าง โรงงานแห่งหนึ่งผลิตสินค้าคิดราคาขายเท่ากับ 5 ล้านบาท ในรอบเวลาหนึ่ง ค่าแรง 5 แสนบาท และค่าใช้จ่ายอื่นๆในการผลิต 5 แสนบาท ดังนั้นสามารถคำนวณผลิตภาพได้ดังนี้
      • ผลิตภาพ = 5/(1+ 0.5+ 0.5) = 2.5

• ความสูญเปล่า (Waste / Muda / NVA)
  • คือ การกระทำใดๆ ก็ตามที่ใช้ทรัพยากรไป ไม่ว่าจะเป็นแรงงาน วัตถุดิบ เวลา เงิน หรืออื่นๆ ไม่ได้ทำให้เกิดสินค้าหรือบริการ
  • ภาษาญี่ปุ่นเรียกความสูญเปล่าว่า "มุดะ (Muda)"
  • "คุณค่าหรือการเปลี่ยนแปลง" ตัดสินจากการเปลี่ยนแปลงรูปร่างของสินค้า
  • โดยทั่วไปงานที่ทำอยู่ มีคุณค่า 5% ที่เหลือ 95% เป็นงานที่ไม่มีคุณค่า

• กิจกรรมสามารถแบ่่งได้ 2 ประเภท ดังนี้
  • กิจกรรมที่มีคุณค่า (Value Added Activity : VA) 5% เช่น การตัด การพ่นสี การขึ้นรูป การประกอบ เป็นต้น
  • กิจกรรมที่ไม่มีคุณค่า (Non Value Added Activity : NVA) 95%
    • ไม่มีคุณค่าแต่จำเป็นต้องทำ 60% (ชนิดที่ 1) เช่น การตรวจสอบ การขนย้าย เป็นต้น
    • ไม่มีคุณค่าและไม่จำเป็นต้องทำ 35% (ชนิดที่ 2) เช่น การบันทึกข้อมูลที่ไม่ได้ใช้งาน การผลิตของเสีย การผลิตเกินความต้องการ เป็นต้น
  • การพิจารณาปรับปรุงกิจกรรม

• ความสูญเปล่าหรือมุดะ* แบ่งเป็น 7 ประเภทดังนี้
  1. การมีของเสีย (Defect)
  2. การผลิตที่มากเกินไปโดยไม่จำเป็น (Over Production)
  3. การมีสินค้าคงคลังมากเกินความจำเป็น (Unnesscessary Inventory) สูญเปล่าเนื่องจากใช้ต้นทุนก่อนเวลาที่จำเป็น การทำงานล่วงเวลาเพื่อสร้าง WIP (Work In Process) โดยไม่จำเป็น ควรใช้หลักการผลิตแบบทันเวลาพอดี (JIT)
  4. การมีกระบวนการที่ไม่จำเป็น (Unnesscessary Processing)
  5. การเคลื่อนไหวร่างกายที่ไม่จำเป็น (Unnesscessary Motion)
  6. การขนส่งที่ไม่จำเป็น (Unnesscessary Transportation)
  7. การรอคอย (Waiting)

• ผลลัพธ์ที่ต้องการจากการผลิต หลักการ QCD
  • โดยทั่วไปในการผลิตเรามุ่งหวัง 3 สิ่งนี้
    1. สินค้ามีคุณภาพดี (Quality)
    2. ต้นทุนการผลิตต่ำ (Cost)
    3. จัดส่งได้ตามต้องการ ปริมาณและเวลา (Delivery) ส่งของดี ราคาถูก ทันเวลา ตรงความต้องการ ลูกค้าเกิดความพึงพอใจ (Customer Satisfaction)

• หลักการ 4 ศูนย์ (4 Zero)
  1. ของเสียเป็นศูนย์ (Zero Defect)
  2. การรอคอยเป็นศูนย์ (Zero Delay)
  3. วัสดุคงคลังเป็นศูนย์ (Zero Inventory)
  4. อุบัติเหตุเป็นศูนย์ (Zero Accident)

• • จะเป็นว่าทั้ง 4 ศูนย์เป็นคำอุดมคติ วัตถุประสงค์คือทำให้ทั้ง 4 สิ่งมีค่าน้อยที่สุดจนเข้าใกล้ศูนย์นั่นเอง

ประวัติของระบบการผลิตแบบลีน

แนวคิดลีน**

• ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก
  1. การระบุคุณค่าของสินค้าหรือบริการ (Spicify Value)
  2. การแสดงสายธารแห่งคุณค่าหรือแผนผังแห่งคุณค่า (Value Stream)
  3. การทำให้คุณค่าเกิดการไหลอย่างต่อเนื่อง (Flow)
  4. การให้ลูกค้าเป็นผู้ดังคุณค่าจากกระบวนการ (Pull)
  5. การสร้างคุณค่าและการกำจัดความสูญเสียอย่างต่อเนื่อง (Perfection)

1. การระบุคุณค่าของสินค้าหรือบริการ (Spicify Value)

2. การแสดงสายธารแห่งคุณค่าหรือแผนผังแห่งคุณค่า (Value Stream)

3. การทำให้คุณค่าเกิดการไหลอย่างต่อเนื่อง (Flow)

4. การให้ลูกค้าเป็นผู้ดังคุณค่าจากกระบวนการ (Pull)

5. การสร้างคุณค่าและการกำจัดความสูญเสียอย่างต่อเนื่อง (Perfection)

ลีนและซิกซ์ซิกมา

แนะนำเครื่องมือและเทคนิค

อ้างอิง

• "รู้จัก... ระบบการผลิต แบบลีน (Introduction to Lean Manufacturing)", สำนักพิมพ์ ส.ส.ท., นิพนธ์ บังแก้ว, 2547
• *ไทอิจิ โอโนะ (Taiichi Ohno) อดีตรองประธานบริษัท Toyota Motor Corporation กล่าวในหนังสือ The Toyota Production System : Beyound Large Scale Production
• **เจมส์ วอแม็ก กล่าวใน หนังสือ "Lean Thinking"